مشاهير ايران و جهان ۳ - جورج سیمون اهم
وي در 19 مارس 1787ميلادي در شهر «باواريا» در جنوب شرقي آلمان چشم به جهان گشود. اهم پسر قفل سازي بود كه به علم علاقه زيادي نشان مي داد و سعي مي كرد تا فرزندش به تحصيل علم بپردازد. او در 18سالگي موفق شد تا در يكي از مدارس نواحي برن سوئيس به عنوان معلم رياضي مشغول شود و دراين رشته مطالعات زيادي انجام داد. سرانجام در سال 1811 به درجه دكتراي رياضي نايل آمد. وي در 30 سالگي به عنوان استاد رياضي به كالج «ژزوئيت كلن» رفت و در آن جا به تدريس پرداخت.
اهم تئوري رياضي جريان الكتريكي را درسال 1827 بيان كرد. اين كتاب كه شامل قوانين مهم الكتريسته بود در شهرت وي سهم مهمي داشت: وي با استفاده از فرمولي، ولتاژ و آمپر را با مقاومت الكتريكي ارتباط داد. او با استفاده از سيم هايي با طول و ضخامت متفاوت دريافت كه مقدار جريان برقي كه از آن ها عبور مي كند با طول سيم نسبت معكوس و با مقطع آن نسبت مستقيم دارد. اهم موفق شد نظريه رياضي جريان برق را كشف و با كمك فرمول به هم ربط دهد و به اين تربيت قانون اهم را به عالم علم تقديم كند.
قانون اهم: اختلاف پتانسيل (برحسب ولت) بين دو انتهاي يك جسم هادي كه برق آن جريان دارد مساوي حاصلضرب شدت جريان (برحسب آمپر) در مقاومت (برحسب اهم) آن جسم است. كشف قانون اهم هرچند براي او اهميت داشت و شايسته مقام استادي دانشگاه بود، ولي چنين مقامي به او واگذار نشد. چون كشف او مخالفت هاي زيادي را درپي داشت و تنها از طريق آزمايش مي توانست درستي آن ها را ثابت كند و اين مخالفت ها به حدي بود كه حتي از تدريس در دبيرستان ها نيز استعفا داد.
اهم تا 6 سال در فقر زندگي كرد، ولي او به آزمايش هاي خود ادامه داد و نااميد نشد. زمان زيادي نگذشته بود كه دانشمندان انگليس به اهميت اين كشف پي بردند و بالاخره در سال 1841 نشان علمي از طرف انجمن سلطنتي به وي اعطاء گرديد و او را به عضويت برگزيدند.
در آلمان نيز مورد ستايش قرار گرفت و به عنوان استاد دانشگاه مونيخ برگزيده شد و اهم 5 سال آخر عمر خود را با احترام و عزت سپري كرد. سرانجام درسال 1818 ميلادي انجمن مهندسان برق جهان در پاريس، به پاس زحمات وي، واحد مقاومت الكتريكي را «اهم» نام نهادند. وي در سال 1854 درمونيخ در سن 67 سالگي درگذشت.
آندره ماری آمپر
او متولد ۲۲ ژانویه ۱۷۷۵ لیون فرانسه است. پدرش كه تاجر كنف بود او را در كوركي با ادبيات يونان و لاتين آشنا كرد. اما عشق به رياضيات سراسر وجود آمپر را گرفته بود به طوري كه در يازده سالگي كتاب هاي رياضي را كه به زبان لاتين نوشته بودند خوانده بود و در حساب جامعه و فاضله صاحب نظر شده بود. دوران نوجواني را در سايه تشويق پدر به علم آموختن مي گذرانيد كه سايه غم بر سرش بال گسترد. آمپر هيجده ساله بود كه او را به صحنه اعدام پدرش بردند. دچار افسردگي شديد شد به طوري كه براي مدت يك سال دست به كاري نزد و از آن پس نيز تا آخر عمر با پريشاني زندگي گذرانيد.
آمپر پس از اعدام پدر و بعضي از نزديكانش در جريان انقلاب كبير فرانسه هميشه به دنبال پناهگاه رواني بود تا از شدت تاثرش كاسته گردد. سرانجام پناهگاه او زندگي مشتركشان با دختري به نام جوليا كارون شد. به .يژه آن كه اين ازدواج با عشقي شورانگيز شروع شد و تولد فرزندش نيز كانون خانوادگي را گرمتر كرد. ژان ژاك پسري كه در سال 1800 به دنيا آمد يكي از بزرگترين نويسندگان و مورخان فرانسه شد و به عضويت اكادمي علوم فرانسه در آمد. اما سرگذشت آمپر پس از مرگ همسرش ( سال 1804 ) دوباره با غم همراه شد و از آن پس آمپر بيش از پيش به گوشه تنهايي و مطالعه و تحقيق پناه برد.
آثار علمي او:
اولين فعاليت مهم علمي آمپر تاليف مقاله اي درباره سرگرمي هاي رياضي بود. انتشار همين مقاله رياضيدانان فرانسوي از جمله دلامبر و ليلاند را متوجه نبوغ آمپر كرد تا آنكه به سال 1809 به سمت استادي رياضيات و مكانيك در كالج پلي تكنيك پاريس مشغول شد. تاليف كتاب هاي علمي در زمينه هاي رياضي، شيمي، فيزيك و جانور شناسي سبب شد كه او را به عنوان استاد دانشكده علوم و هنرها برگزينند. آمپر اثر متقابل دو هادي موازي حامل جريان الكتريكي را براي اولين بار كشف كرد.
او نشان داد كه وقتي از دو هادي جريان الكتريكي هم جهت عبور كند آن دو هادي يكديگر را جذب مي كنند و اگر جهت جريان الكتريكي در دو هادي متفاوت باشد، دو هادي يكديگر را دفع مي كنند. علاوه بر اين آمپر تئوري خاصيت آهن ربايي را بيان كرد.
بنا بر اين تئوري خاصيت آهن ربايي مربوط به بار الكتريكي جسم مغناطيسي است. اين تئوري امروز پذيرفته شده است و خاصيت مغناطيسي هر ماده را مربوط به حركت الكترون ها در اتم سازنده آن ماده مي دانند. آخرين فعاليت علمي آمپر تاليف كتابي درباره تئوري نمودهاي الكتروديناميك است. 45 سال پس از درگذشت اين دانشمند يعني در سال 1881 كنگره بين المللي فيزيكدان ها واحد شدت جريان را به افتخار او آمپر ناميد.
دنیای حرفه و فن www.herfe-rszy.blogfa.com
منبع: وبلاگ فیزیک برای زندگی
برچسبها: حرفه و فن, مشاهیر ایران و جهان, برق, آندره آمپر, جورج سیمون اهم