اختلالات كاركرد مثانه
كاركرد طبيعي مثانه چيست؟
مثانه يك عضو عضلاني است كه كارش نگهداري ادرار است و موظف است حجم ورودي حدود 250 تا 300 سيسي ادرار را جمع كند و در شرايط مناسب با زنگ خطر احساس ادرار به فرد آن را تخليه كند. اگر مثانه كار خود را به طور طبيعي انجام ندهد فرد دچار تكرار ادرار ميشود.
اگر مثانه خيلي پر شود و خالي نشود چه ميشود، آيا ميتركد؟
خير مگر اينكه ضربه ناگهاني مثل تصادف سخت رخ دهد. ولي سر ريز ميكند يعني فرد دچار بياختياري مداوم ادراري ميشود. اين حالت دريچه بين حالب و مثانه را خراب ميكند.
اختلال در كاركرد مثانه و علائم آن چيست؟
اختلالات مربوط به هر كدام از وظايف پرشدن، خالي شدن و يا نگهداشتن قشار هنگام پرشدن است كه باعث آسيبهاي مخاطي و عضلاني مثانه ميشود. مثانه كه پر ميشود و خوب خالي نميشود تكرار ادرار، دردهاي كليه، عفونتهاي ادراري و برگشت ادرار از علائم آن است. در مثانههايي كه كوچك هستند خيلي زودتر پر ميشوند كه در افراد مسن معمول است. از ديگر علايم مشترك بين بچهها و بزرگترها بياختياري ادراري است و ديگري شب ادراري.
در دوره سالمندي چه اتفاقي رخ ميدهد كه نميتوان كنترل داشت؟
چند مشكل با هم داريم: اول اينكه افراد بالاي 60 سال معمولا دچار فشار خون بوده و داروي ضدفشار مصرف ميكنند كه حجم ادرار را زياد ميكند و همچنين داروهايي مثل كپتوپرين مصرف ميكنند كه ايجاد سرفه ميكند و همه اينها باعث ايجاد فشار بيش از حالت عادي به مثانه ميشود. دوم از دست رفتن حالت ارتجاعي عضلات مثانه و پاست. همچنين كند شدن سيستم عصبي.
مثانه تنبل و مثانه پركار يعني چه؟
مثانه تنبل آن است كه خوب تخليه نميكند و عضله با مجرا هماهنگ نيست. در مثانه پر كار عضله تحريكپذير است و به محض آن كه حجم ادرار كمي بالا رود آن را تخليه ميكند.
آزمايش ادرار دادم در ادرارم خون مشاهده شده و سوزش دارم همچنين در سونوگرافي جداره ضخيم مثانه ديده شده چه كنم؟
اين فرد دچار عفونت حاد ادراري شدهاند كه اولين اتفاق اين است كه مخاط مثانه دچار اختلال شده و بخاطر حمله باكتريها به مخاط ممكن است گلبول سفيد و خون در ادرار مشاهده شود.به پزشك متخصص(اورولوژيست) مراجعه كنند ضمنا براي اينكه دوباره مبتلا نشوند بهتر است هر يك تا سه ماه آزمايش بدهند.
خانمي 52 سالهام چون مجبور بودم در فواصل كوتاه مثانهام را خالي كنم به پزشك مراجعه كردم، ايشان يك ورزش خاص براي درمان تجويز كردند آيا خوب است؟
ورزش كف لگن در مواردي داده ميشود كه حجم مثانه پايين است يا افتادگي داشته باشد. معمولا فرماني كه از كف لگن به مثانه ميرسد كمك به افزايش حجم مثانه ميكند. بهتر است اين كار زير نظر پزشك متخصص مربوطه انجام شود.
PH اسيدي افراد متفاوت است، آيا به مثانه ضربه ميزند؟
PH معمولا در عفونتهاي ادراري تغيير ميكند. وقتي كه اختلالات بافت نسج كليه يا عفونت ادراري داريم PH مطرح ميشود.
چه بيماريهايي ميتواند زمينهساز اختلال مثانه شود؟
بيماريهايي مثل ديابت يا قند خون در درازمدت روي كاركرد و اعصاب مثانه اثر ميگذارد و باعث ميشود مثانه نتواند تخليه خوبي انجام دهد. در بيماري MS نيز مستقيما اعصاب مثانه و سيستم عصبي تخريب ميشوند. در مراحلي از بيماري اين افراد مثانه نميتواند تخليه خوبي انجام دهد و در فاز ديگري از بيماري مثانه نميتواند حجم مناسبي را در بر بگيرد.
بيماريهاي عصبي عضلاني مثل تروماها و آسيبهاي ناشي از آن (تصادفات رانندگي) مثل آسيب رسيدن به ستون فقرات كه باعث ضايعه نخاعي ميشود نيز موجب اختلال ميگردد. البته اگر قطع عصب نداشته باشيم فعاليت مثانه برگشتپذير است.
بهطور كلي اختلال كاركرد مثانه سن خاصي دارد؟
مثل بيشتر بيماريها در سنين مختلف اتفاق ميافتد ولي در مردها خصوصا سنين جواني و افرادي كه ادرارشان را نگه ميدارند بيشتر است.
دختر من تا 1110 سالگي دائم شب ادراري داشت، خوب شد ولي الان كه 14 ساله است دوباره گاهي شب ادراري دارد، چه كنم؟
اولين برخورد انجام آزمايش ادرار است چرا كه شايد عفونت ادراري داشته باشد. اختلالات عفونت مزاج مثل يبوست نيز ميتواند روي مثانه تاثير زيادي بگذارد. سونوگرافي كليهها و خصوصا مثانه پر و خالي انجام شود. نوار مثانه هم يك اقدام تكميلي درماني است كه بعدا ميتوان انجام داد.
اگر كار كليه دفع آب و نمك اضافه است چرا در بيماري كوشينگ اينكار درست انجام نميشود؟
آنچه مسلم است در بيماري يك عضو دچار عارضه ميشود كه در اينجا كليه درگير ميشود. اين بيماري از مصرف بيش از حد كورتن ايجاد ميشود و عوارضي روي نسجهاي كليه دارد. در اين افراد با قطع كورتن علائم برميگردد. البته بيماريهاي غدد فوق كليه نيز باعث كوشينگ ميشود بدون اينكه فرد دارويي مصرف كرده باشد.
دختري 6 ساله دارم كه فواصل تخليه ادرارش زياد وحجم تخليه ادرارش زياد است. آيا مشكل دارد؟
مثانه اين بچه جزو مثانههاي تنبل است. بايد در برخورد با بچه دقت كرد كه تند نباشد و نبايد بچه را اجبار به تخليه كنيم بلكه بايد 2 ساعت يكبار بچه را به دستشوئي برد تا تحريك شود. البته عادات ادراري باعث شكل دادن به ادرار كردن ميشود مثلا اگر هنگام ادرار كردن با بچهها برخورد سخت نشود عادت ميكند كه براحتي و خيلي زود خود را تخليه كند. گاهي اوقات بچهها انگلهاي رودهاي دارند كه باعث انقباض كف لگن شده و فواصل ادرار كردن بيشتر ميشود.
4 - 3 سال است مقداري خون در ادرارم است سونوگرافي سنگ نشان نميدهد ولي3 تا 4 گلبول قرمز ديده ميشود. مشكل دارم؟
تا 5 عدد گلبول قرمز كه زير ميكروسكوپ ديده شود عادي است و جاي نگراني نيست.
دنیای حرفه و فن www.herfe-rszy.com
منبع: جام جم آنلاین،
دكتر سيمين وحيدي
متخصص كليه و مجاري ادراري