انواع بیماری ها - بخش اول

انواع بیماری ها - بخش اول

 

بیماری آبله مرغان

آبله مرغان بیماری عفونی شایع دوران كودكی است . دوره نهفتگی بیماری ( زمان ورود عامل بیماری زا تا زمان بروز علائم ) ۱۴ تا ۲۱ روز بوده و علائم خفیف و سبكی دارد. برخی از بیماران ممكن است سردرد و تب خفیفی داشته باشند، در حالی كه در اغلب موارد ، علامت خاصی به جز ضایعات پوستی خارش دار دیده نمی شود. ضایعات جلدی بیماری اغلب نقاط بدن را پوشانده و حتی ممكن است در دهان و حتی داخل گوش هم ایجاد شوند. این ضایعات به صورت دانه های كوچك ظاهرشده و خیلی سریع به تاول های كوچك خارش دار تبدیل می شوند . تا زمانی كه این ضایعات جلدی وجود دارند كودك آلوده بوده و می تواند بیماری را انتقال دهد. در صورتی كه بیمار ضایعات جلدی را به شدت بخاراند جای این ضایعات به صورت فرورفتگی های كوچك در سطح پوست می ماند. آبله مرغان بیماری چندان جدی نیست. هرچند در برخی موارد می تواند باعث التهاب بافت مغز ( آنسفالیت ) یا درگیری كبد ( بیماریReye) شود.

 

نخستین اقداماتی كه شما می توانید انجام دهید:

 ۱- برای كاهش خارش می توانید مقداری از لوسیون كالامین را روی ضایعات بمالید و یا مقداری بی كربنات سدیم را داخل آب گرم ریخته و كودك را با این آب شستشو دهید.

 ۲- كودك را تا حد امكان از سایر كودكان دور نگه دارید و تا زمانی كه پوسته ضخیم روی ضایعات نیفتاده اجازه ندهید به مدرسه یا مهد كودك برود.

 ۳- برای اطمینان از ابتلاء  كودك به آبله مرغان به پزشك مراجعه كنید.

 ۴- قرمزی و تورم ضایعات جلدی می تواند نشانه عفونت باشد، در صورت مشاهده این علائم هرچه سریع تر با پزشك مشورت كنید.

 ۵- اگر كودك تب دار است یا از درد گردن شاكی است هرچه زودتر با پزشك تماس بگیرید.

 

اقداماتی كه پزشك انجام می دهد:

 ۱- در صورتی كه ضایعات عفونی شده باشند، پزشك یك كرم ضدعفونی كننده  تجویز می كند. ۲- در صورتی كه خارشِ شدیدِ ضایعات باعث بی خوابی كودك شده باشد، ممكن است پزشك یك داروی آرامبخش تجویزكند. اقداماتی كه شما می توانید برای كمك به كودك خود انجام دهید: ۱- اگر هنوز كودك را پوشك می كنید ، كهنه بچه را زود به زود عوض كنید و هر وقت ممكن است كودك را باز بگذارید تا ضایعات ، خشك شده و زودتر پوسته ببندد. ۲- ناخن های كودك را كوتاه نگه دارید و حتی الامكان مانع شوید كه كودك ضایعات را بخاراند.

 

علائم احتمالی:

 ۱- هر سه تا چهار روز یك بار تاول های جدید در قسمت های مختلف بدن ظاهرمی شود. ضایعات ، اغلب ابتدا از تنه شروع شده و سپس به صورت ، بازوها و پاها گسترش یافته و سرانجام پوسته می بندند. ۲- خارش شدید. ۳- تب و سردرد.

سرخک چیست؟

بیماری سرخک دارای سه مرحله‌است:
دورانی که ویروس وارد بدن می‌شود و در بدن تکثیر پیدا می‌کند و ۱۰ تا ۱۲ روز طول می‌کشد و کودک نشانه‌ای از بیماری ندارد.
دوران آبریزش:

در این دوران تب کودک شدید است و به ۴۰ درجه سانتیگراد می‌رسد. در این زمان در دهان کودک در مجاورت دندانهای آسیای پایین، دانه‌های سفید رنگ مانند دانه‌های نمک برروی زمینه قرمز رنگ ظاهر می‌شود که آن را دانه‌های کوپلیک می‌نامند. این دانه‌ها معمولاً در خلال ۱۲ تا ۱۸ ساعت از بین می‌رود.
دوران پیدایش دانه‌های سرخک:

دانه‌ها درخلال بیماری سرخک ممکن است غدد لنفاوی زیر فک و گردن بزرگ شود و همچنین اختلال گوارشی به صورت اسهال و استفراغ مخصوصا نزد شیرخواران دیده شود. اگر پس از ۳ تا ۴ روز که از زمان پیدایش دانه‌ها سرخک گذشت و هنوز کودک تب دارد باید امکان پیدایش یکی از عوارض بیماری سرخک را در نظر داشت.

 

راه سرایت
بیماری سرخک یک بیماری ویروسی بسیار مسری است. بدین ترتیب که کودک مبتلا به سرخک در موقع عطسه و سرفه کردن همراه ترشحات دهان و بینی خود تعداد زیادی ویروس به اطراف خود منتشر می‌نماید. این ویروس قادر است حتی تا ۳۴ ساعت در اتاق بیمار به صورت زنده و فعال باقی بماند. اگر به هر کودکی واکسن سرخک تزریق نشده باشد و با بیمار مبتلا به سرخک تماس پیدا کند، ویروس مزبور وارد دستگاه تنفسی  او می‌گردد و پس از گذشت ۱۰ تا ۱۲ روز که دوران کمون می‌نامند علایم بیماری ظاهر می‌شود. دوران مسری بودن بیماری سرخک: دوران واگیری سرخک از اولین روزی است که علایم سرخک تب ، آبریزش بینی ، سرفه شروع می‌شود تا پنجمین روز پیدایش دانه‌های سرخک. در این مدت کودک باید به مدرسه نرود و کاملاً از کودکان دیگر جدا باشد.

پیشگیری از بیماری سرخک:

گرچه کودک مبتلا به سرخک را باید در دوران مسری بودن آن از دیگران کاملاً جدا کرد. ولی کودک مبتلا به بیماری سرخک مخصوصا در مرحله کاتار (آبریزش از بینی، عطسه و سرفه) که هنوز بیماری مشخص نشده‌است نیز واگیردار است. بنابراین بهترین اقدام تزریق واکسن سرخک است که باید به همه کودکان تزریق گردد.

عوارض بیماری

سرخک یکی از بیماریهای خطرناک و ناراحت کننده‌است که نه فقط کودک را در دوران بیماری ناراحت می‌کند و خواب و آرامش او را برای دو سه هفته می‌گیرد، بلکه ممکن است کودک دچار عوارضی مانند انواع ذات الریه که ممکن است منجر به مرگ کودک گردد یا کودک دچار گوش درد چرکی و از همه بدتر مبتلا به عوارض مغزی شود و ضایعات همیشگی برای او به جا گذرد. یکی از عوارض شناخته شده و مهم بیماری سرخک کم شدن فعالیت مغز  و هوش و استعداد فکری و ذهنی کودک است، به طوری که ممکن است این ضایعه زمانی که کودک به دبستان و دبیرستان می‌رود، خودنمائی کند و کودک از نظر فراگیری عقب باشد. بنابراین وظیفه پدر و مادر است که به کودک در موقع خود واکسن سرخک تزریق کنند.

درمان
چون این بیماری ویروسی است دارویی که دوران بیماری را کوتاه یا درمان کند وجود ندارد. بنابراین دوران بیماری سرخک باید طی شود و کودک بهبود یابد. پدر و مادر باید تب کودک را هر ۶ ساعت اندازه گیری نمایند و داروهای پایین آورنده تب  را در زمانی که تب کودک بالا است به او بدهند. ایجاد بخار آب در اتاق کودک برای کاهش یافتن سرفه‌های خشک کودک موثر است. چون در زمانی که کودک دچار قرمزی و ورم چشم است نور زیاد او را ناراحت می‌کند، بنابراین بهتر است اتاق او را تاریک نمایید و او را به خوردن مایعات تشویق کنید، ولی اگر کودک غذای ساده دیگری خواست به او بدهید. دادن آنتی بیوتیک در بیماری سرخک اثری ندارد و نباید داده شود. درمان با ویتامین A  خوراکی به مقدار ۱۰۰ هزار واحد در سنین ۶ ماهگی تا یک سالگی و ۲۰۰ هزار واحد برای کودکان بزرگ‌تر از یک سال، عوارض بیماری را کم خواهد کرد. اگر کودک دچار عوارضی گردید باید در بیمارستان بستری و درمان شود.

آیا کودک قبل از ۶ تا ۷ ماهگی مبتلا به سرخک می‌شود؟
شیر خواران در خلال ۴ تا ۶ ماه اول عمر خود در مقابل بیماری سرخک مصون هستند و به این بیماری مبتلا نمی‌شوند، زیرا ماده ضد بیماری سرخک که در خون مادر وجود دارد، از راه جفت از مادر به جنین می‌رسد و خون نوزاد در موقع تولد دارای این ماه است. این حالت در صورتی است که مادر در دوران کودکی خود مبتلا به سرخک شده باشد. این ماده مصونیت زا که از مادر به کودک می‌رسد به تدریج کاهش می‌یابد و در سن یک سالگی کاملاً از بین می‌رود. زمانی که این ماده مصونیت  زا از بین رفت، باید واکسن سرخک به کودک تزریق گردد.

اگر کودک سالم با کودک مبتلا به سرخک، تماس پیدا کرد چه باید بکند؟
اگر کودک سالمی که قبلا واکسن سرخک به او تزریق شده‌است با کودک مبتلا به بیماری سرخک تماس پیدا کند، هیچ اقدامی ضرورت ندارد، ولی اگر واکسن سرخک به او تزریق نشده باشد، اگر در خلال ۱ تا ۲ روز اول تماس باشد، با توصیه پزشک می‌توان به کودک واکسن سرخک تزریق کرد. اگر در خلال ۵ روز اولی است که تماس پیدا کرده‌است باید گاماگلوبین به عنوان پیشگیری به او تزریق گردد، در نتیجه کودک مبتلا نخواهد شد، ولی اگر بیش از ۵ روز از تماس گذشته باشد، مقدار گاماگلوبین زیادتری باید تزریق گردد.

 

کزاز چیست و علل آن کدام است ؟

بیماری کزاز نوعی بیماری حاد و غالبا کشنده است که سیستم اعصاب را درگیر می کند و در سراسر دنیا نیز شایع است . میکروب کزاز معمولا در خاک زندگی می کند و ابتلا به آن در باغبانها ، کشاورزان ، کارگران و معتادان به مواد مخدر تزریقی (مرفین ) بسیار شایعتر است معمولا متعاقب بریدن دستها یا هر عضوی در بدن انسان توسط ابزارهای باغبانی و یا در کارگاهها و کارخانجات ، میکروب از راه زخم پوستی وارد جریان خون انسان شده و علائم بیماری کم کم بروز می کند .

میکروب کزاز از خود نوعی سم تولید می کند بیماری کزاز یکی از شایع ترین علل مرگ نوزادان در کشورهای در حال توسعه است بدین علت که بند ناف نوزادان در بسیاری از موارد ( بویژه توسط ماماهای محلی و سنتی ) توسط تیغ یا چاقوهای غیر استریل بریده شده و میکروب کزاز وارد بدن نوزاد شده و پس از حدود هشت روز وی را می کشد بدین علت در ایالت پنجاب هندوستان بیماری کزاز را ، بیماری روز هشتم نیز نام نهاده اند . حتی افتادن کودکان در خیابانها و ایجاد زخم و خراش در دست و صورت آنها می تواند عاملی برای ورود میکروب به بدن آنها باشد . زیرا « اسپورکزاز » در خاک خیابانها و مدارس و کوچه ها به وفور یافت می شود . در ایران بیماری کزاز به ویژه در نوزادان شایع است و سالانه هزاران نفر مبتلا به این بیماری فقط در بیمارستانها بستری شده و جان خود را از دست می دهند .

علل بیماری کزاز :

عامل بیماری کزاز نوعی باکتری به نام « کلستریدیوم تقانی » است و قادر است به مدت 25 دقیقه در دمای 105 سانتی گراد زنده بماند ، این میکروب در خاکهای کشاورزی و کود حیوانی و اکثر مکانهایی که از خاک پوشیده شده ، زندگی می کند . دوره نهفتگی یا کمون میکروب کزاز از روز پیدایش زخم در سطح بدن تا بروز علائم بالینی مدت یک تا 14 روز است و گاهی هم می تواند تا هفته ها و ماهها بعد ظاهر شود .

علائم بالینی کزاز :

ضعف – احساس خستگی – عرق و لرز – بیقراری – گلودرد – سردرد – سفتی و قفل شدن فک و بسیاری از عضلات صورت و شکم و مهره ها ، ایجاد چینهای عمیق در پیشانی ، گره خوردن ابروها ، به خارج و بالا کشیده شدن عضلات دهان ( به مجموع علائم فوق ، خنده شیطانی می گویند ) ، تشنجات عمومی بدن بویژه متعاقب نور و سر وصدا .

انواع کزاز :

کزاز موضعی – کزاز نوزادان – کزاز مغزی – کزاز سر و صورت – کزاز اعصاب تنه و ستون مهره ها .

 بیماری دیفتری

دیفتری یک عفونت باکتریایی جدی است که اغلب غشاء مخاطی بینی و گلو را درگیر می کند و بیماری منجر به گلو درد شدید، تب، تورم غدد لنفاوی و ضعف می گردد. اما شاه علامت تشخیصی وجود یک غشاء خاکستری ضخیم برروی گلو است که تنفس را مشکل می سازد. همچنین دیفتری ممکن است پوست را درگیر نماید. سال ها پیش دیفتری یکی از عوامل مرگ در کودکان بود. امروزه به علت واکسیناسیون در سراسر جهان بیماری دیفتری به ندرت در کشورهای پیشرفته بروز می نماید. در مراحل پیشرفته بیماری دیفتری به قلب، کلیه ها و سیستم عصبی صدمه می رساند. نزدیک به یک دهم از افرادی که به بیماری دیفتری مبتلا می شوند می میرند.

علائم و نشانه ها :

 گلو درد و خشونت صدا- بلع دردناک- غدد متورم (بزرگی غدد لنفاوی) دور گردن - غشاء ضخیم خاکستری روی گلو و لوزه ها- تنفس مشکل و سریع- ترشحات بینی- تب و لرز- بی حالی. علائم و نشانه های بیماری دو تا پنج روز پس از آلودگی نمایان می شوند ولی ممکن است تا 10 روز بعد نیز به طول بینجامد. درمراحل اولیه ممکن است بیماری با گلودرد ویروسی اشتباه شود. علائم اولیه دیگر عبارتند از : یک تب خفیف و غدد متورم در گردن. باکتری مولد بیماری به غشاء موکوس بینی و گلو حمله کرده و لوزه ها را با یک غشاء می پوشاند. گلو متورم و ملتهب می گردد. ممکن است التهاب به طنابهای صوتی و حنجره انتشار یافته و با تورم گلو، مجاری هوایی را تنگ نماید.

شاه علامت:

باکتری سمی تولید می نماید که منجر به ایجاد یک غشاء خاکستری ضخیم در بینی ، گلو یا مجاری هوایی می گردد و این یک نشانه دیفتری است که بیماری را متمایز می نماید. این غشاء اغلب خاکستری کثیف یا سیاه بوده و منجر به مشکل تنفسی و تورم دردناک گلو می شود. در مراحل پیشرفته، فرد مبتلا به دیفتری ممکن است، مشکلات تنفسی شدید و علائمی از تنفس مختل نظیر تنفس سریع ، یک ضربان قلب تند ، پوست رنگ پریده را تجربه نماید. برخی افراد آلوده به باکتری مولد دیفتری تنها بیماری خفیفی را نشان داده و هیچ علامت یا نشانه ای از بیماری را تجربه نمی کنند. آنها حاملین بیماری هستند، زیرا ممکن است منجر به سرایت بیماری به دیگران شوند بدون این که علامت یا نشانه ای از بیماری را در خودشان نشان دهند.

دیفتری پوستی  

دیفتری به دو شکل رخ می دهد. یک نوع باعث درگیری غشاء های مخاطی بینی و گلو و نوع دیگر پوست را درگیر می نماید. یک زخم آلوده به باکتری معمولاً قرمز ، دردناک و متورم است . یک زخم آلوده با باکتری دیفتری همچنین ممکن است با مواد خاکستری و کثیف پوشیده شود. اگر چه این بیماری در شرایط آب و هوایی گرمسیری شایع است، دیفتری پوستی در آمریکا و به ویژه بین افرادی با وضعیت بهداشتی ضعیف که در مناطق شیوع زندگی می کنند نیز بروز می کند. در موارد بسیار نادری دیفتری چشم را درگیر می نماید.

 علل 

عامل بیماری باکتری کرینه باکتریوم دیفتریه می باشد. اغلب باکتری در سطح غشاء مخاطی گلو تکثیر یافته و منجر به التهاب این ناحیه می گردد. برخی گونه های این باکتری تولید سمی می نمایند که به قلب ، مغز و اعصاب آسیب می رساند. شما از طریق استنشاق قطرات معلق در هوا به بیماری مبتلا می شوید. دیفتری از طرق ذیل از فرد مبتلا به دیگران انتقال می یابد.

Ø عطسه و سرفه به خصوص در موقعیت های شیوع

Ø  لوازم شخصی آلوده نظیر لیوان آب که توسط فرد آلوده استفاده می شوند.

Ø لوازم خانگی آلوده نظیر حوله فرد مبتلا

Ø تماس با یک زخم آلوده به باکتری دیفتری

افراد آلوده به بیماری و کسانی که درمان نشده اند طی بیش از 6 هفته می توانند عفونت را به دیگران منتقل نمایند، حتی اگر هیچ گونه علائمی از بیماری را نشان ندهند.

 عوامل خطر 

Ø کودکان کمتر از 5 سال و بالغین بالای 60 سال

Ø زندگی در مناطق شلوغ و کثیف

Ø سوء تغذیه

Ø کودکان و بالغین غیر ایمن در برابر بیماری

Ø  افرادی با سیستم ایمنی تضعیف شده.

 دیفتری هنوز در کشورهای پیشرفته معمول است، به طور مثال اپیدمی بزرگ دیفتری در سال 1990 میلادی باعث 5000 مرگ در روسیه شد. بیشتر موارد بیماری در افرادی رخ می دهد که واکسیناسیون ناکامل داشته اند.

 غربالگری و تشخیص 

در کودکی بیمار که از گلو درد رنج می برد و لوزه و گلو با یک غشاء خاکستری پوشیده شده است باید به بیماری دیفتری شک کرد . با نمونه گیری از غشاء خاکستری و ارسال آن جهت کشت آزمایشگاهی می توان تشخیص دیفتری را تائید کرد. با ارسال یک نمونه بافتی از زخم  آلوده و انجام تست های آزمایشگاهی نوع دیفتری درگیر کننده پوست تعیین می گردد.

 عوارض بیماری

-  مشکلات تنفسی : سم تولیدی توسط باکتری منجر به صدمات بافتی در ناحیه عفونت، بینی و گلو می شود. این عفونت موضعی ایجاد یک غشاء کثیف خاکستری رنگ، حاوی سلول های مرده باکتری و مواد دیگر برروی غشاء مخاطی بینی و گلو می نماید. این غشاء از طریق انسداد تنفسی  عواقب خطرناک دارد.

-  صدمات قلبی : سم باکتری از طریق خون به دیگر بافت های بدن نظیر عضلات قلبی آسیب می رساند. یکی از عوارض بیماری التهاب عضلات قلب می باشد. علائم و نشانه های این عارضه شامل تب، درد قفسه سینه، درد مفاصل و افزایش غیر طبیعی ضربان قلب می باشد. صدمات عضلات قلبی ممکن است خفیف و یا شدید باشند. موارد شدید منجر به نارسایی احتقانی قلب و مرگ ناگهانی می شود.

-  صدمات کلیوی : سم دیفتری کلیه ها را درگیر نمونه و توانایی تصفیه خون را در
کلیه ها کاهش می دهد.

-  صدمات عصبی : سم به اعصاب و به خصوص اعصاب گلو آسیب رسانده، در نتیجه بلع مشکل می شود. اعصاب بازوها و پاها ممکن است ملتهب شوند. و منجر به ضعف گردند. در موارد شدید اعصاب عضلات تنفسی آسیب دیده و تنفس را مشکل می سازند. با درمان به موقع، اغلب مبتلایان به عوارض مبتلا نمی شوند اما بهبود به آهستگی صورت می گیرد. دیفتری در یک مورد از هر 10 مورد کشنده می باشد.

  درمان

-  ضد سم  : بعد از اثبات بیماری دیفتری کودک یا فرد بالغ آلوده یک ضد سم اختصاصی دریافت می نماید. این ضد سم دیفتری،سموم موجود در گردش خون را خنثی می نماید. ضد سم به صورت داخل وریدی یا عضلانی تجویز می شود اما ابتدا باید تست حساسیت پوستی انجام شود، تا از عدم حساسیت فرد به ضد سم مطمئن گشت. فرد حساس به ضد سم ابتدا باید نسبت به ضد سم غیر حساس شود. برای حصول این عمل ابتداد دوز کم تجویز و سپس به صورت تدریجی دوز را افزایش می دهیم.

- آنتی بیوتیک: در درمان دیفتری، آنتی بیوتیک هایی نظیر پنی سیلین یا اریترومایسین کاربرد دارند. آنتی بیوتیک زمان مسری بودن بیماری را کاهش می دهد . کودکان و بالغین مبتلا به بیماری اغلب جهت درمان نیازمند بستری در بیمارستان می باشند. فرد مبتلا به بیماری دیفتری باید در بخش مراقبتهای ویژه ایزوله شود.پزشک جهت جلوگیری از انسداد تنفسی مقداری از غشاء خاکستری و ضخیم موجود در گلو را خارج می نماید. دیگر عوارض دیفتری نیز  نیاز به درمان دارند. یکی از عوارض التهاب عضلات قلب می باشد. در موارد پیشرفته بیماری، تا زمان بهبود کامل فرد نیازمند حمایت تنفسی می باشد.

 درمان های پیشگیری کننده

در صورت تماس با فرد آلوده به دیفتری جهت آزمایش و درمان احتمالی به پزشک مراجعه نماید. پزشک ممکن است جهت پیشگیری از عفونت، آنتی بیوتیک تجویز نماید. همچنین فرد آلوده باید یک دوز یادآور واکسن دیفتری دریافت نماید. همچنین پزشک ناقلین بیماری را توسط آنتی بویتیک درمان می نماید.

پیشگیری 

قبل از کشف آنتی بیوتیک، دیفتری یک بیماری شایع در اطفال بود. امروزه بیماری از طریق تزریق واکسن علاوه بر درمان پذیری قابل پیشگیری نیز می باشد. واکسن دیفتری اغلب همراه با واکسن کزاز و سیاه سرفه  می باشد و به عنوان واکسنDPT  شناخته می شود. آخرین نوع این واکسن نوع Dtap می باشد. این واکسن یکی از واکسن هایی است که تجویز آن در آغاز دوران شیرخوارگی توصیه می شود.این واکسن شامل 5 مرحله تزریقی در بازو و ران می باشد. این واکسن در  سن 2 ماهگی، 4 ماهگی، 6 ماهگی، 18-15 ماهگی و 6-4 سال تزریق می گردد. واکسن دیفتری در پیشگیری بسیار مؤثر است. اما ممکن است دارای یک سری عوارض جانبی باشد. این عوارض عبارتند از : یک تب خفیف ، گیجی، درد در محل تزریق واکسن. ندرتاً واکسن DPT منجر به عوارض جدی نظیر واکنش آلرژیک، سرع یا شوک در کودکان می گردد که همگی قابل درمان می باشند. برخی کودکان نظیر کودکان مبتلا به اختلالات مغزی پیشرفته کاندید مناسبی برای دریافت واکسن DPT نیستند.

دوزهای یادآور

بعد از تزریق دوزهای اولیه واکسن در دوران کودکی جهت حفظ ایمنی در برابر بیماری نیاز به تجویز دوز یادآور واکسن می باشد، این بدین دلیل است که ایمنی نسبت به دیفتری با گذشت زمان کاهش می یابد. تجویز اولین دوز یادآور حوالی سن 12 سالگی صورت می گیرد و سپس هر 10 سال تکرار می شود ، به خصوص هنگامی که شما مقصد مسافرت به نواحی آلوده به بیماری را دارید. دوز یادآور واکسن دیفتری همراه با دوز یادآور واکسن کزاز تجویز می شود. واکسن کزاز _ دیفتری Td در بازو و ران تزریق می شود. طبق توصیه پزشکان افراد بالاتر از 7 سال که واکسن دیفتری دریافت نکرده اند، باید سه دوز واکسن Td دریافت نمایند.

 مراقبت شخصی

بهبود دیفتری نیازمند یک استراحت طولانی مدت می باشد و تا زمان بهبودی کامل یا 6 هفته باید استراحت نمایند. در صورت درگیری قلبی، استراحت یک جزء مهم درمانی می باشد. قرنطینه کردن بیمار در جلوگیری از انتشار بیماری بسیار مهم و مؤثر است. همچنین شستن دست افراد خانواده نیز به جلوگیری از انتشار بیماری کمک می نماید. به علت همراهی بلعیدن دردناک با بیماری، بیمار باید با غذاهای نرم و مایعات تغذیه شود. بعد از بهبودی بیمار، جهت جلوگیری از عود یک دوره کامل واکسیناسیون دیفتری نیاز می باشد. ابتلا به دیفتری،  ایمنی در تمام عمر ایجاد نمی کند. در صورت عدم واکسیناسیون کامل شما ممکن است بیش از یک بار به دیفتری مبتلا شوید.

 بیماری اوریون

اوریون نوعی عفونت ویروسی است که به‌صورت اولیه غدد پاروتید (بناگوشی) را درگیر می‌کند. اوریون یک بیماری عفونی سیستمیک است که توسط ویروس اوریون که از خانواده paramyxovirus است، ایجاد می‌شود. در غالب موارد اوریون به صورت بیماری خفیفی در کودکان بروز می‌کند، که بعد از چند روز خودبه‌خود خوب می‌شود. ولی گاه با درگیری ارگان‌هایی است. در این بیماری یک یا هر دو غده بناگوشی متورم می‌شود. اوریون تا قبل از کشف واکسن آن در سال ۱۹۶۷ میلادی شایع بود و تا قبل از کشف واکسن اوریون سالانه ۲۰۰۰۰۰ مورد بیماری در آمریکا مشاهده می شد . به این بیماری در قدیم گوشک می‌گفتند چون اوریون اغلب غدد بزاقی بناگوشی را درگیر می‌کند.

این بیماری از طریق تنفس از فردی به فرد دیگر منتقل می‌شود. بیشترین مبتلایان به این بیماری کودکان بالای دو سال هستند. گاهی کودک یکی دو روز قبل از شروع علائم عمده بیماری اوریون دچار بدحالی عمومی می‌شود. بعد کم‌کم غدد بزاقی در ناحیه بناگوش و زیر چانه متورم می‌شوند که این علامت ممکن است همراه تب باشد. در ابتدا گاهی تورم در یک طرف صورت ایجاد می‌شود و سپس طرف دیگر صورت را درگیر می‌کند و گاهی همزمان هر دو طرف صورت متورم می‌شود. این تورم به‌طور معمول بین یک تا ۱۰ روز ادامه خواهد داشت. تورم غدد بزاقی هنگام بلعیدن باعث درد می‌شود و ممکن است به دلیل توقف ترشح بزاق از غدد بزاقی، دهان خشک شود. در برخی موارد هم این بیماری دارای علائم خاصی نیست. ویروس اوریون دوره نهفتگی طولانی مدتی دارد که به‌طور متوسط ۲۱-۱۴ روز طول می‌کشد. شخص سالم با استنشاق ترشحات دهانی و بینی شخص بیمار آلوده می‌شود و حداکثر زمان انتقال دو روز قبل از شروع علائم تا پنج روز بعد از شروع علائم است.

● بیماری‌های ثانویه اوریون
دکتر بابک گروسی با تاکید بر اینکه اوریون بیماری خطرناکی نیست، یادآور می‌شود: با این حال باید مراقب بود و جانب احتیاط را رعایت کرد. این بیماری هرچند به ندرت اما ممکن است مغز را درگیر کند. اوریون همچنین ممکن است باعث تورم تخمدان شود و درنوجوانان و جوانان پسر بیضه‌ها را درگیر کند و تاثیراتی احتمالی در ناباروری اینگونه افراد برجای بگذارد. اگر قبل، در طی و یا بعد از تورم غدد بزاقی کودک دچار درد و سفتی گردن شود علامت بروز مننژیت ناشی از اوریون است که می‌تواند خطرناک باشد. وی همچنین افزود: فردی که به اوریون مبتلا می‌شود به‌طور دائم در مقابل این بیماری ایمنی پیدا می‌کند.مننژیت عارضه نادر (۲در۱۰۰مورد) دیگری است که معمولا طی روزهای ۳-۱۰بیماری عارض می‌گردد و بیمار دچار سردرد ـ استفراغ ـ سفتی گردن می‌شود. اگرچه در مقایسه با مننژیت‌های دیگر خوش‌خیم‌تر است ولی در هر حال نیازمند مراقبت‌های ویژه است. ناشنوایی یکی از عوارض مهم بیماری که با احتمال شیوع نیازمند توجه ویژه است و لازم است تست شنوایی از بیماران به‌عمل آید. پانکراتیت هم عارضه دیگری است که طی بیماری ممکن است ویروس پانکراس را درگیر کند. در این حالت کودک دچار درد شکمی و استفراغ‌های مکرر می‌شود. معمولا این عارضه با اقدامات حمایتی برطرف می‌شود. از دیگر عوارض نادر بیماری گرفتاری قلب (میوکاردیت)وگرفتاری کلیه است.

● اقداماتی برای کمک به بیمار
در این دوران بهتر است به کودک بیمارتان غذاهای مایع مانند شیر، سوپ و یا ماست بدهید تا بلع غذا آسان‌تر باشد. برای رفع خشکی دهان بیمار مایعات فراوان به او بدهید و در صورت ایجاد مشکل هنگام نوشیدن از نی استفاده کنید. در این بیماری استراحت کافی و پرهیز از تحرک توصیه می‌شود. در این دوران درجه حرارت بدن کودک را کنترل کنید و در صورتی که حرارت بدن او بالا بود، سعی کنید با استفاده از اسفنج مرطوب، تبش را پایین آورید. برای تسکین درد کودک می‌توانید از قرار دادن کمپرس آب گرم روی ناحیه غدد بزاقی استفاده کنید، این کار روند بهبود تورم ناشی از بیماری را تسریع می‌کند. هر چه زودتر بیمار را به دکتر ببرید و در صورت مشاهده وخیم‌تر شدن بیماری بعد از ۱۰ روز و وجود سردرد یا سفتی گردن حتما به پزشک مراجعه کنید. در صورتی که معمولا توصیه می‌شود تا ۵ روز بعد از بین رفتن تورم غدد بزاقی از مدرسه رفتن کودک جلوگیری کنید. بهترین راه پیشگیری واکسیناسیون به موقع کودکان است. سال ۱۳۸۴ برنامه واکسیناسیون منظم علیه بیماری اوریون در ایران شروع شده‌است که در دو نوبت یک و ۶ سالگی به فرد تزریق می‌شود. واکسن اوریون همراه واکسن‌های سرخک و سرخچه به کودکان تزریق می‌شود.

بیماری سرخجه و علائم آن

دیدن دانه های سرخ بر روی بدن به خصوص در کودکان، همیشه باعث نگرانی والدین می شود. این دانه های سرخ علل گوناگونی دارند که برخی از آنها می تواند خطرناک هم باشد. یکی از این دانه ها که باید به آن توجه شود، دانه های سرخ بیماری سرخجه است. درست است که بهار فصل زیبایی هاست، اما فصل بیماری های ویروسی پوست نیز محسوب می شود که سرخجه یکی از آن هاست. اول دانه هایی در پوست ظاهر می شود که با تب خفیف یک روزه(38 درجه سانتی گراد) همراه است. اگر نوجوان باشید ابتدا سردرد، تب خفیف، گلودرد، سرفه های ملایم، بزرگ و حساس شدن غدد لنفاوی پشت گوش و سر را تجربه می کنید که 3 تا 4 روز ادامه دارد. دانه زدن پوست شما با پیدایش نقاط قرمز رنگ روی صورت آغاز می شود. این دانه ها به سرعت به تنه و قسمت های دیگر بدن گسترش می یابند.

این دانه های خارش دار طی مدت یک روز در سراسر بدن پخش می شوند. اما عمر آن ها بسیار کوتاه است و روز دوم از صورت محو شده و تا روز سوم در سراسر بدن به کلی از بین می روند. ممکن است غدد لنفاوی پشت گوش و سر تا هفته ها متورم باقی مانند، بدون این که حساسیت و دردی داشته باشند. اگر سن تان بیشتر هم باشد، گاهی پس از محو شدن دانه ها در صورت، درد مفاصل به خصوص درد زانو، مچ و آرنج را تجربه می کنید و ممکن است تا ده روز ادامه داشته باشند. اگر این علائم را داشتید به احتمال زیاد دچار سرخجه شده اید.

از کجا می آید؟

سرخجه یک بیماری ویروسی بسیار مسری است. این بیماری می تواند باعث ایجاد ناهنجاری های مادرزادی وخیم در جنین خانم های بارداری گردد که در 4-3 ماه اول بارداری به آن مبتلا شده اند. این بیماری در همه سنین دیده می شود، ولی در کودکان شایع تر است. واکسیناسیون علیه این بیماری باعث شده است تا تعداد موارد آن به طور قابل توجهی کاهش یابد. سرخجه، سرخک آلمانی یا سرخک سه روزه نیز نام دارد، زیرا تب بیماری بعد از سه روز قطع می شود.

امان از هوای آلوده

اگر دو روز بعد از ملاقات با کودکی شنیدید که او سرخجه گرفته منتظر باشید که نوبت شما هم برسد. سرخجه از طریق هوای آلوده به ویروس بیماری زا منتقل می شود، چرا که هوای اتاق به طور معمول با ترشحات ریز و قطره های کوچک حلق و بینی فرد بیمار آلوده شده است. اگر بخواهیم دقیق تر بگوییم دوره واگیر بیماری از هفت روز پیش از بروز علائم و ضایعات پوستی تا پنج روز پس از بروز علائم بیماری به طول می انجامد. خیلی زود منتظر بروز بیماری نباشید، زیرا دوره نهفتگی بیماری بین 17-14 روز می باشد و حتی ممکن است تا 21 روز طول بکشد؛ یعنی به طور متوسط 3- 2 هفته پس از تماس با فرد بیمار و یا ترشحات حلق و بینی وی، علائم بیماری در شما آشکار می شود. ویروس سرخجه در تمامی طول سال وجود دارد، اما انتشار آن در فصل های زمستان و بهار بیشتر است. واکسیناسیون ناقص، زندگی در مکان های عمومی مانند مدارس یا مهدکودک ها و ضعف دستگاه ایمنی ناشی از بیماری ها یا دارو موجب افزایش احتمال ابتلا به این بیماری می شود.

تشخیص اشتباه

اگر در روزهای نخست، پزشک شما در تشخیص خود تردید داشت زیاد خرده نگیرید، زیرا سرخجه از نظر علائم ظاهری شبیه به بیماری های سرخک، مخملک تعداد زیادی از عفونت های پوستی و مونو نوکلئوز عفونی است و به تبع آن، تشخیص دشوار می شود. در حقیقت تشخیص بالینی سرخجه در اغلب مواقع درست انجام نمی شود. در موارد حاد بیماری، تنها با کمک آزمایشگاه می توان بیماری را تشخیص داد. تشخیص بیماری بر اساس افزایش پادتن های اختصای ضدویروس سرخجه در دو بار آزمایش تایید می شود. در فاصله 2-1 هفته پس از ظهور ضایعات پوستی، می توان ویروس را از ترشحات گلوی بیمار جدا کرد. خون، ادرار و مدفوع بیمار می تواند حاوی ویروس باشد، اما جدا کردن ویروس بسیار وقت گیر بوده و به 14 -10 روز وقت احتیاج دارد. برای تشخیص سرخجه ی مادرزادی، در نوزاد تازه متولد شده می توان خون بیمار را مورد آزمایش قرار داد و در صورت وجود آنتی بادی اختصاصی ضدویروس سرخجه در یک نمونه خون، بیماری را تشخیص داد.

یک بار امتحان کافیه!

هر فرد با یک بار مبتلا شدن به بیماری سرخجه، برای تمام عمر نسبت به این بیماری مصونیت می یابد. کسانی که پس از یک سالگی نیز از واکسن سرخجه استفاده کرده باشند، مصونیت دائمی پیدا می کنند. نوزادانی که مادران شان به سرخجه ایمنی دارند، به طور معمول پادتن های مادری را 9-6 ماه پس از تولد، در خون خود دارند و علیه سرخجه مصون هستند. این بیماری بر خلاف ظاهر پر سر و صدای خود، معمولاً به درمان نیاز ندارد. پزشکان معمولاً استراحت و افزایش مصرف مایعات را توصیه می کنند. ممکن است برای ناراحتی خفیف مصرف داروهای بدون نسخه نظیر استامینوفن کافی باشد. افراد زیر 18 سال نباید از آسپرین استفاده کنند. تحقیقات نشان داده که در کودکان، بین مصرف آسپیرین در بیماری های ویروسی و بروز نوعی ناراحتی مغزی به نام"سندرم ری" ⁽Ray Syndrome) ⁽¹) ارتباط وجود دارد.

به بیمار توصیه می شود با بر طرف شدن تب، از بستر بیرون نیاید و تا روز بعد از برطرف شدن بثورات پوستی، فعالیت های خود را محدود کند و تا یک هفته پس از ناپدید شدن بثورات از تماس با دیگران خودداری کند. بهترین روش پیشگیری از سرخجه، واکسن است. اکنون کودکان در ایران علیه سرخجه واکسینه می شوند. این واکسیناسیون حدوداً در 15-12 ماهگی انجام شده و نوبت یادآور آن در سنین 6-5 سالگی یا 15-11 سالگی ترزیق می شود. بسیاری از جوانان و نوجوانان تصور می کنند که نسبت به بیماری سرخجه مصونیت دارند، حال آن که به یاد نمی آورند در دوران کودکی به این بیماری مبتلا شده اند و یا واکسن آن را تزریق کرده اند یا خیر؟ اما دانستن این مطلب به خصوص برای خانم های باردار بسیار اهمیت دارد.

خانم های غیر باردار در سنین باروری، اگر قبلاً به این بیماری مبتلا نشده باشند یا واکسن آن را دریافت نکرده باشند، باید علیه این بیماری واکسینه شوند(البته تا سه ماه پس از دریافت واکسن نباید حامله شوند). خانم های جوان اگر در مورد واکسینه یا مبتلا شدن به سرخجه در دوران کودکی خود شک دارند باید آزمایش خون بدهند تا مشخص شود که آیا در خون آن ها پادتنی علیه سرخجه وجود دارد یا خیر؟ چنانچه پادتنی پیدا نشد، باید در اولین فرصت، خود را واکسینه کنند. به خانم های بارداری که در تماس با بیمار مبتلا به سرخجه بوده اند و قبلاً مبتلا نشده یا واکسن دریافت نکرده اند، باید گاماگلوبولین (پادتن) تزریق شود. اگر گاماگلوبولین بدون تأخیر پس از تماس با فرد آلوده تزریق شود، ممکن است از بروز بیماری پیشگیری کرده یا شدت آن را کاهش دهد.

پی نوشت: (1) سندرم رای معمولا کودکان و نوجوانانی را گرفتار می کند که در حال بهبودی از یک بیماری عفونی(اغلب آنفلوآنزا و آبله مرغان) می باشند. کودکان 5 تا 15 ساله بیشتر در معرض خطر  قرار دارند.

 

دنیای حرفه و فن www.herfe-rszy.blogfa.com

منابع: سایت تبیان

سايت پزشكان بدون مرز

برچسب‌ها: حرفه و فن, بهداشت, آبله مرغان, کزاز, دیفتری